یک دهه پژوهش درباره تجربه گردشگری؛ درسهایی برای آینده پایدار
در طول ده سال گذشته، نگاه به صنعت گردشگری تغییرات چشمگیری داشته است. اگر تا دیروز تمرکز بیشتر بر تعداد مسافران یا میزان درآمد بود، امروز توجه اصلی به چیزی معطوف شده که شاید مهمتر از همه باشد: تجربه گردشگر. مقالهای جامع با عنوان A Decade of Progress in Tourist Experience Research که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، مروری بر ۳۵۶ تحقیق در این حوزه ارائه میدهد و نشان میدهد چگونه مفهوم تجربه در گردشگری در یک دهه گذشته دگرگون شده است.
تجربه گردشگری؛ فراتر از بازدید ساده
این مقاله توضیح میدهد که تجربه گردشگری دیگر تنها به معنای دیدن مناظر یا استفاده از خدمات نیست. تجربه ترکیبی است از احساسات، تعاملات اجتماعی و درک فرهنگی. برای مثال، گردشگری که در یک جشن محلی شرکت میکند، نهتنها از یک مراسم دیدن کرده، بلکه با مردم بومی ارتباط گرفته، ارزشهای فرهنگی را لمس کرده و خاطرهای ساخته که احتمالاً تا سالها با او خواهد ماند.
این تغییر نگاه باعث شد پژوهشها به عواملی مثل اصالت فرهنگی، درگیری عاطفی و حس تعلق بیشتر توجه کنند. درواقع، کیفیت تجربه است که مقصدی را به یادماندنی و متفاوت میسازد، نه فقط زیرساختها یا تبلیغات پرزرقوبرق.
نقش اصالت و فرهنگ محلی
یکی از دستاوردهای مهم این مرور پژوهشی، تأکید بر نقش اصالت در تجربه گردشگری است. گردشگران امروزی به دنبال تجربههای واقعی هستند؛ آنها میخواهند غذای محلی بچشند، با مردم منطقه صحبت کنند و بخشی از زندگی روزمره آنها را تجربه کنند.
وقتی چنین تجربههایی در اختیار مسافران قرار میگیرد، هم خود آنها رضایت بیشتری خواهند داشت و هم جامعه محلی سود میبرد. درآمد مستقیم حاصل از گردشگران وارد اقتصاد بومی میشود و انگیزهای قوی برای حفظ سنتها و میراث فرهنگی ایجاد میگردد. این همان نقطهای است که تجربه گردشگری و گردشگری پایدار به هم گره میخورند.
کاستیها و چالشهای پژوهشها
مقاله البته به شکافهای موجود هم اشاره میکند. با وجود پیشرفتهای زیاد، بسیاری از مطالعات هنوز نتوانستهاند بهطور کامل توضیح دهند که تجربه گردشگری چگونه بر توسعه اقتصادی بومی تأثیر میگذارد. همچنین، نقش فناوریهای نوین مانند واقعیت مجازی، رسانههای اجتماعی و هوش مصنوعی در شکلدهی به تجربه گردشگری، هنوز به اندازه کافی بررسی نشده است.
این چالشها نشان میدهد که تحقیقات آینده باید به سمت ادغام بیشتر بین تجربه گردشگر، فناوریهای نوین و اهداف توسعه پایدار حرکت کنند.
آینده تجربه گردشگری؛ پیوند احساس، فناوری و پایداری
یکی از نکات برجسته این مقاله، نگاه به آینده است. پژوهشگران معتقدند که تجربه گردشگری در سالهای آینده بیش از گذشته با فناوری پیوند خواهد خورد. گردشگر میتواند قبل از سفر با واقعیت مجازی مقصد را کشف کند، در طول سفر از اپلیکیشنهای هوشمند برای تعامل با جامعه محلی استفاده کند و پس از بازگشت، تجربه خود را در شبکههای اجتماعی به اشتراک بگذارد.
اما نکته کلیدی این است که فناوری تنها ابزار است. آنچه تجربه را ارزشمند میکند، ارتباط انسانی و اصالت فرهنگی است. بنابراین، آینده موفق صنعت گردشگری در گروی ترکیب هوشمندانه فناوری با تجربههای بومی و پایدار خواهد بود.
تأثیر بر برند مقصد و اقتصاد بومی
این مرور پژوهشی نشان میدهد که تجربه گردشگری نهتنها بر رضایت فردی تأثیر میگذارد، بلکه نقش مهمی در برندسازی مقصد دارد. مقصدهایی که تجربههای بهیادماندنی و اصیل ارائه میدهند، بهطور طبیعی برند قویتری میسازند و گردشگران بیشتری را جذب میکنند. این امر به معنای درآمد پایدار برای جامعه محلی، ایجاد فرصتهای شغلی و رونق صنایع کوچک است.
به عبارت دیگر، تجربه گردشگری پلی است میان خواستههای گردشگر و نیازهای اقتصادی جامعه میزبان؛ پلی که اگر درست ساخته شود، میتواند به شکوفایی هر دو طرف منجر شود.
نتیجهگیری
مقاله A Decade of Progress in Tourist Experience Research تصویری روشن از مسیر طیشده و چالشهای پیش رو ارائه میدهد. در این دهه، توجه به تجربه گردشگر صنعت گردشگری را متحول کرده و آن را به ابزاری برای توسعه پایدار و اقتصاد بومی تبدیل کرده است. با این حال، برای آینده باید پژوهشها بیشتر به پیوند فناوری، اصالت فرهنگی و اهداف پایداری متمرکز شوند.
نتیجه ساده اما مهم این است: در دنیای امروز، موفقیت یک مقصد گردشگری نه در تعداد گردشگران، بلکه در کیفیت تجربهای است که ارائه میدهد. تجربهای که اگر اصیل و معنادار باشد، میتواند هم برند مقصد را تقویت کند و هم اقتصاد جامعه محلی را به حرکت درآورد.